Ilu ludzi tyle opinii i poglądów na temat tego, czym właściwie jest hipnoza. Wielu ludziom stan hipnotyczny kojarzy się ze snem. Zapewne na skutek etymologii słowa hipnoza. Termin ten pochodzi bowiem od greckiego słowa hypnos, oznaczającego sen.

Jest to zupełnie naturalny stan umysłu pojawiający się u każdego człowieka w codziennym życiu, częściej niż mógłby sam przypuszczać. To stan psychiczny, w którym świadomość ulega częściowemu wyłączeniu. Dla wielu badaczy najbardziej zasadne wydaje się stwierdzenie, że hipnoza jest to stan medytacji, której osoba doświadcza z określonym przewodnikiem, przy czym w stan transu hipnotycznego wejść może ona niekoniecznie pod wpływem fizycznego działania drugiej osoby. Zdarza się bowiem, że człowiek sam wprowadza się w stan transu w czasie głębokich rozmyślań, oglądania telewizji, słuchania muzyki- słowem ma to miejsce w sytuacjach, gdy zamyśla się nad czymś tak dalece, że odpływa myślami, jak gdyby tracił kontakt z rzeczywistością. Nie można jednak jednoznacznie podpisać się pod stwierdzeniem, że osoba znajdująca się pod wpływem hipnozy traci kontrolę. Wyjątek stanowią osoby, które wydają się tracić panowanie nad swoim umysłem i ciałem, wynika to jednak przede wszystkim z ich własnych chęci. Nawet będąc w stanie głębokiego transu hipnotycznego, człowiek w każdej chwili jest w stanie wyjść z niego i nie wymaga to zbyt dużego wysiłku.

W trakcie hipnozy, przy obniżonej kontroli umysłu świadomego, wzrasta podatność na sugestie. Każda osoba ma jednak możliwość odrzucenia sugestii hipnotyzera i natychmiastowego wyjścia z tego stanu w dowolnym momencie.

Istnieje kilka poziomów transu hipnotycznego. W stanie lekkim zazwyczaj słyszy się każde słowo wypowiadane przez hipnotyzera. Wówczas istnieje nawet możliwość przekonania osoby poddanej hipnozie, że wcale nie weszła w stan transu. W stanie transu średniego i głębokiego głos hipnotyzera może być słyszany jak z oddali lub wcale nie docierać do osoby zahipnotyzowanej. Najczęstszym uczuciem towarzyszącym wówczas osobie zahipnotyzowanej jest poczucie głębokiego odprężenia, lekkości ciała, lub przeciwnie- ociężałości.

Indukcja hipnozy, a więc wprowadzanie w stan transu może odbywać się na różne sposoby. Wśród nich należałoby wyróżnić kilka najważniejszych i najczęściej stosowanych metod wywoływania hipnotycznego transu, choć metody te można łączyć i tworzyć nowe sposoby indukcji.

Główne metody to przede wszystkim:

• Fiksacja wzroku- czyli wywoływanie transu przez znużenie oczu, metoda wykorzystywana często na początku wieku XIX. Do tego celu wykorzystać można wahadełko, palec, za którym należy wodzić wzrokiem, dowolnie obrany punkt, w który należy się wpatrywać. Koncentracja wzroku w jednym miejscu powoduje obniżenie kontroli świadomości i podnosi podatność na sugestie. Technika ta może okazać się jednak nieskuteczna ze względu na fakt, iż niewiele osób reaguje na indukcję fiksacji oczu.

• Metody konfuzji umysłu- to kolejna technika, z pomocą której wprowadza się chaos, zamieszanie, w świadomym umyśle po to, by stał się on bardziej podatny na relaks i zezwolił ciału na łatwe wejście w stan transu.

• Relaksacja progresywna (i wyobraźnia) –metody te często stosuje się na taśmach autohipnozy. Posługują się także nimi osoby wprowadzające w stan medytacji. Polegają one głównie na wyobrażaniu sobie relaksujących miejsc, stanów, doznań, a następnie przebudzeniu się do stanu całkowitej świadomości.

• Utrata równowagi- utrata stabilnej pozycji, na przykład poprzez kołysanie. Wydaje się to zupełnie naturalną metodą wprowadzania w stan głębokiego relaksu, zwłaszcza, jeśli przypomnieć sobie odruch kołysania do snu.

• Szok dla systemu nerwowego- nagłe indukcje przekazane wedle określonego wzoru, które wytrącają osobę hipnotyzowaną z psychicznej równowagi, powodują chwilę bierności, która kończy się odrzuceniem sugestii albo natychmiastowym wejściem w stan transu. Metoda ta często wykorzystywana jest w trakcie hipnozy scenicznej, bywa bowiem dość spektakularna.

Hipnoza znajduje rozmaite zastosowania. Jest ona podstawowym narzędziem hipnoterapii. Stosuje ją się głównie w celu pracy nad sobą, doskonalenia własnej osobowości, a przede wszystkim do uwalniania się od problemów. W tym stanie, przy obniżeniu kontroli umysłu świadomego, do głosu dochodzi sfera nieświadoma. Mechanizm działania sugestii i strategii hipnotycznych polega na tym, że w podświadomości na skutek podawanych sugestii powstaje zupełnie nowy, pozytywny obraz. Zastępuje on negatywne przekonania i wzorce postępowania, które również powstają na poziomie nieświadomym. Hipnoterapia utrwala pozytywne i przy tym realistyczne autosugestie, co w istotny sposób przyczynia się do poprawy objawowej.

Dzięki temu możliwe jest aktywowanie procesów uzdrawiających organizmu. Hipnoza pozwala walczyć z rozmaitymi typami problemów, jak choćby fobie, nerwice, stres, depresja, zaburzenia snu, zaburzenia odżywiania, uzależnienia. Stosowanie hipnoterapii pozwala uzyskać podobny, a czasem lepszy efekt niż w przypadku leczenia farmakologicznego, a również liczba nawrotów danych problemów i schorzeń jest wyraźnie niższa niż po zastosowaniu nieco bardziej tradycyjnych form walki z nimi.